Dzień Niedoboru Żelaza

26 listopada 2018

ŻELAZO JEST WAŻNE

Dzień Niedoboru Żelaza obchodzimy co roku, 26 listopada. Dzień ten jest poświęcony:

  • Zwiększaniu świadomości na temat poważnego problemu dla zdrowia publicznego, jakim jest niedobór żelaza
  • Podkreślaniu istotnego wpływu niedoboru żelaza oraz niedokrwistości z niedoboru żelaza na życie chorych
  • Pomocy w rozpoznawaniu częstych i zwykle pomijanych objawów

Znaczenie żelaza i niedoboru żelaza jest bardzo ważne dla organizmu człowieka. Bez odpowiedniej ilości żelaza organizm nie może prawidłowo funkcjonować. Żelazo jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek oraz zapewnienia wydajnej pracy serca i mięśni szkieletowych. Żelazo odgrywa także kluczową rolę w zwalczaniu infekcji i chorób, utrzymywaniu prawidłowych poziomów energii i prawidłowym funkcjonowaniu mózgu.

Niedobór żelaza oznacza, że ilość żelaza w organizmie jest niewystarczająca do zapewnienia jego prawidłowej pracy. Natomiast niedokrwistość z niedoboru żelaza występuje, kiedy poziom żelaza przechowywanego w organizmie jest tak niski, że organizm nie może produkować hemoglobiny niezbędnej do wytwarzania prawidłowych krwinek czerwonych. Istnieje kliniczna różnica pomiędzy niedoborem żelaza i niedokrwistością z niedoboru żelaza. Niska dostępność żelaza (niedobór żelaza) nie oznacza koniecznie, że u pacjenta rozwinie się niedokrwistość z niedoboru żelaza. Aby ustalić, czy u danej osoby występuje niedobór żelaza lub niedokrwistość z niedoboru żelaza, wykonuje się badanie krwi, za pomocą którego oznacza się następujące parametry: stężenie hemoglobiny, ferrytyna w surowicy oraz wysycenie transferyny (TSAT).

Pomimo poważnych następstw i dużej częstości występowania niedoboru żelaza jest to nadal stan rozpoznawany zbyt rzadko. W konsekwencji wielu ludzi jest nieświadomych, że ich stan zdrowia i dobre samopoczucie są pogorszone. Nawet wśród osób, które słyszały o niedoborze żelaza, nie wszyscy potrafią rozpoznać objawy.

Niedobór żelaza występuje bardzo często i można go stwierdzić u jednej trzeciej osób na całym świecie. Następstwa niedoboru żelaza różnią się u poszczególnych osób, jednakże można powiązać je z ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia i dobrego samopoczucia, a także wzrostem zmęczenia. Nawet przy braku niedokrwistości niedobór żelaza może być wyniszczający i zaostrzać przewlekłe choroby zasadnicze, prowadząc do zwiększonej chorobowości i umieralności. U dzieci niedobór żelaza może znacząco zaburzać rozwój funkcji poznawczych i ruchowych.

Niedobór żelaza może wystąpić u ludzi w każdym wieku, są jednak pewne charakterystyczne okresy w życiu, a także określone wybory związane ze stylem życia, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia tego problemu:

  • Utrata krwi w trakcie miesiączki (okresu) oznacza, że kobiety przed menopauzą potrzebują nawet dwukrotnie więcej żelaza w diecie niż mężczyźni, aby uniknąć niedoboru żelaza.
  • Stan zapalny związany z pewnymi chorobami przewlekłymi, np. IBD, CHF lub CKD, może zredukować ilość żelaza wchłanianą w jelitach i prowadzić do niedoboru żelaza.
  • Niektóre leki stosowane w leczeniu IBD, CHF lub CKD mogą prowadzić do utraty krwi, czego skutkiem jest podwyższone ryzyko niedoboru żelaza.
  • Żelazo jest niezbędne organizmowi do wzrostu — w związku z tym w okresach intensywnego wzrostu rośnie zapotrzebowanie na żelazo. Do takich okresów należy ciąża, okres wczesnego dzieciństwa (poniżej piątego roku życia) i okres młodzieńczy.
  • Dieta uboga w żelazo. Żelazo występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, jednakże żelazo z produktów zwierzęcych jest lepiej wchłaniane przez organizm. Restrykcyjna dieta, z wyboru (wegetariańska lub wegańska) lub wymuszona chorobą przewlekłą (np. chorobą nerek), może zwiększać ryzyko niedoboru żelaza.

Poznaj objawy niedoboru żelaza: